De laatste tijd horen we veel over racisme en slavernijverleden (George Floyd, Black Live Matters, Johan Derksen, zwarte Piet) zonder dat er veel bekend is van de rol die een stad als Den Haag gespeeld heeft tijdens de periode dat er slavenhandel werd bedreven.

Vanaf de 17e eeuw heeft Den Haag een centrale rol gespeeld in de ontwikkeling, handhaving en de afschaffing van de slavenhandel en slavernij. Omdat hier de regering zetelde, werd het bestuur van de koloniën en het slavernijsysteem hier geregeld. Steden als Amsterdam en Middelburg speelden meer een rol in de handel en transport van slaven.

In 1621 werd de West Indische Compagnie (WIC) opgericht, die het plantagesysteem en de daarbij behorende slavenhandel ondersteunden. Op de plantages werd o.a. suikerriet, koffie, katoen of tabak verbouwd. Om dit zo winstgevend mogelijk te maken, werd slavernij in de koloniën ingevoerd. Door dit systeem te koppelen aan ras, werden alleen de zwarte Afrikanen tot slaaf gemaakt. Mede door de kerken werden toentertijd deze mensen als beesten afgeschilderd. Nederland heeft ruim 500.000 mensen vanuit Afrika verscheept naar de overzeese koloniën zoals Suriname, Curaçao en Sint-Eustatius.

Maar niet alleen de WIC heeft aan slavenhandel gedaan, ook de VOC deed hier aan mee. Hierbij ging het veelal om mensen uit Madagaskar, Indië en Indonesië die naar de kaapkoloniën werden versleept.

De slavernij werd eindelijk op 1 juli 1863 afgeschaft door Nederland. Maar pas 10 jaar later waren de slaven uiteindelijk echt vrij. Jaarlijks wordt op 1 juli dit herdacht door Keti Koti (Ketenen Gebroken), een feestdag waarop de afschaffing herdacht wordt.

Uitleg bij de foto’s:

Foto 1 – Verschillende prominenten Haagse families hadden aandelen in plantages. Mede door deze inkomsten konden zij zich huizen permitteren aan het Smidswater, Nieuwe Uitleg, Alexanderstraat en Prinsessegracht.

Foto 2 – Op het Lange Voorhout 32 woonde de avonturierster en onorthodoxe Alexine Tinne (1835 – 1869). Zij was een van de eerste vrouwelijke fotografen van niveau in Nederland en heeft als eerste het Lange Voorhout op foto vastgelegd. Haar vader bezat een koffie- en suikerplantage in de kolonie Guyana. Zij uitte haar ongenoegen over de manier waarop slavenhandel werd bedreven en kocht zij een aantal tot slaaf gemaakte familieleden, zodat deze bij elkaar konden blijven.

Foto 3 – In opstand gekomen slaven werden opgesloten in de Gevangenpoort.

Foto 4 – Op het Binnenhof werd lang gedebatteerd over het afschaffen van de slavernij. Er werd een akkoord bereikt nadat de slaveneigenaren een compensatie van 300 gulden kregen voor het geleden verlies.

Foto 5 – Graaf Johan Maurits van Nassau Siegen (1604 – 1679) heeft van zijn suikerplantageopbrengsten zijn Haagse stadpaleis het Mauritshuis afgebouwd, wat het de bijnaam Suikerpaleis heeft gegeven.

Kees